Komu należy się zachowek
Uprawnieni są zstępni, małżonek i rodzice spadkodawcy, o ile dziedziczyliby z ustawy, gdyby testamentu nie było (art. 991 KC). Rodzeństwo, dalsza rodzina i partnerzy bez ślubu zachowku nie dostają.
Wysokość zależy od sytuacji uprawnionego:
- połowa wartości udziału ustawowego w typowej sytuacji,
- dwie trzecie, gdy uprawniony jest małoletni albo trwale niezdolny do pracy.
Zachowek płaci się w pieniądzu
Uprawniony nie może żądać części mieszkania, tylko zapłaty kwoty. Nie musisz więc oddawać lokalu, musisz jednak znaleźć pieniądze.
Jeśli w spadku jest samo mieszkanie bez oszczędności, masz trzy wyjścia:
- ugoda z rozłożeniem zachowku na raty,
- sprzedaż mieszkania,
- najem, z którego czynsz finansuje raty bez pozbywania się lokalu.
Najem bywa najlepszy, gdy termin do sprzedaży bez podatku jeszcze biegnie.
Darowizna nie chroni przed zachowkiem
Darowizny doliczane są do podstawy obliczenia zachowku (art. 993 i następne KC), a od obdarowanego można żądać uzupełnienia zachowku (art. 1000 KC). Mieszkanie przekazane za życia jednemu dziecku nie ucieka więc przed roszczeniami pozostałych.
Terminy i praktyka
Roszczenie o zachowek przedawnia się po pięciu latach od ogłoszenia testamentu, a wobec obdarowanych po pięciu latach od śmierci spadkodawcy (art. 1007 KC).
Wysokość zachowku i doliczenia to częsty spór o wycenę, dlatego w takich sprawach korzystaj z prawnika. My możemy zadbać o to, żeby mieszkanie w tym czasie zarabiało, a nie stało puste.
Autor: Sonia Garbowska · aktualizacja: 11 lipca 2026